Op 31 maart organiseerden 23 organisaties uit de wereld van cultuur of ontwikkelingssamenwerking een bijeenkomst over internationaal cultuurbeleid; Grenzeloze nieuwsgierigheid – naar een werkelijk internationaal cultuurbeleid. Er werd door velen geanimeerd gesproken over wat er moet gebeuren om een internationaal cultuurbeleid te organiseren, onder meer door Minister Koenders. Het Manifest voor Niewsgierigheid werd door meer dan honderd personen ondertekend en aan Minister Koenders aangeboden. Ter afsluiting gaf de Keniaanse band Mapacha een even inspirerend als spectaculair optreden samen met Benjamin Herman & New Cool Collective. Voor meer achtergrondinformatie over de bijeenkomst lees hieronder een stuk door Els van der Plas, directeur van het Prins Claus Fonds.
Manifest voor Nieuwsgierigheid
Door Els van der Plas
Directeur Prins Claus Fonds
Op 31 maart 2008 vindt er in Rotterdam een conferentie plaats over grenzeloze nieuwsgierigheid. Een conferentie die zich afvraagt hoe nieuwsgierig de Nederlander is en hoe de cultuurpolitiek van ons kleine land zich internationaal ontwikkelt. Het kon niet actueler net nu de anti-Koran film Fitna uit is en benadrukt dat Islamitische invloeden alleen dreiging betekenen. De film is een pleidooi voor het sluiten van de gordijnen. De organisatoren, culturele en ontwikkelingsorganisaties, roepen tijdens de bijeenkomst juist op tot het openen van de culturele luiken en het wegschuiven van de vitrage. Kijk naar buiten en laat bij je binnenkijken! roepen de medestanders.
Er is veel veranderd sinds een gerespecteerd museum directeur aan mij vroeg: ‘Maar is er dan moderne kunst in India?’ Dit was 1987, het jaar dat in Europa de eerste interculturele schreden werden gezet richting een meer gekleurd cultuurbeleid. Met als hoogtepunt de tentoonstelling Magiciens de la Terre in 1989 in het Centre Pompidou in Parijs waar kunstenaars uit Congo en Cambodja naast die uit Japan en Amerika werden getoond. Verzette men zich in die tijd nog tegen de interculturele opmars met argumenten als ‘het gaat toch om de kwaliteit’, nu dringen de wereldvragen zich aan je op zoals de toenemende culturele internationalisering van Dubai tot Delhi, de multiculturele samenlevingen waarin we leven, en de internationale (en ook nationale!) vraagstukken in Irak, Afghanistan en Soedan.
Inmiddels is de meest populaire jongensnaam in het geboorteregister in Amsterdam sinds ruim tien jaar Mohammed. De naam Mohammed komt echter nog steeds niet veel voor in de overzichten van Nederlandse kunstenaars, musici of theatermakers. Een groot museum in Nederland wijdde nog geen solotentoonstelling aan zijn werk of aan dat van zijn Surinaamse, Turkse of Antilliaanse collegae. Museumconservatoren zijn nog steeds blank en Hollands, net als de directeuren van de fondsen of andere culturele bemiddelingsorganisaties.
Moeten we dan internationaliseren, en moeten we dan meer kleur brengen in het culturele circuit. Ik zou zeggen ja. Niet alleen vanwege het stimuleren van de Nederlandse open en tolerante geest, die lijkt weggejaagd door het actuele politieke en maatschappelijke discours, ook vanwege de veranderende maatschappij en wereld.
Globalisering heeft maatschappijen verkleurd, veranderd en ontregeld. Neem alleen al de ontwikkelingen in Nederland de laatste jaren; In 2001 werd een rechtse homofiele politicus door een extreme milieuactivist vermoord. In 2004 werd een brutale filmmaker de keel doorgesneden omdat hij volgens de moordenaar een anti-islamitische film had gemaakt. De bedenker van die film, de uit Somalië afkomstige, linkse intellectueel, die rechts werd, heeft inmiddels plaats genomen in de conservatieve denktank American Enterprise Instituut (AEI). En nu staat de anti-islam film Fitna op internet, met alle (wereldwijde) gevolgen van dien.
Het is dus van belang om je als mens tot deze ontwikkelingen te verhouden. En daar kunnen kunst en cultuur aan bijdragen. Cultuur is van belang, zullen ook kunstenaars en archeologen in Irak en Afghanistan bevestigen, voor het creëren en bewaren van het cultureel erfgoed van een land en daarmee het scheppen van een culturele geschiedenis. Deze culturele geschiedenis geeft respect en identiteit aan individu en maatschappij. De tentoonstelling Hidden Afghanistan in de Nieuwe Kerk laat , als tegenwicht tegen de gruwelijke beelden uit Uruzgan, zien dat het land een kruispunt van culturen was en dat het zijn hoogconjunctuur kende toen wij elkaar nog met knuppels te lijf gingen. Maar ook financiële steun aan zo’n Museum in Kaboel is van belang, omdat hun cultureel erfgoed dat strekt van de Grieken tot de Perzen, ook het onze is. Omdat hun geschiedenis mede de onze verklaart. En omdat hun geschiedenis op dit moment de onze weer ontmoet, zij het op een nare manier.
Kunstenaars van deze tijd geven vorm aan gebeurtenissen van het heden. Zij zijn het geweten van een samenleving. En hun culturele uitingen komen via internet onze huiskamers binnen. Kwalitatieve kunst komt overal ter wereld voor en ligt tegenwoordig aan onze voeten, kunstbeurzen openen zich in Dubai en Shanghai, en Chinese moderne kunst en Afrikaanse fotografie zijn veel meer waard dan vele Nederlandse kunstobjecten.
Dus zet de ramen open, kijk naar buiten en nodig de ander op de thee. Internationaliseren moet, ook in de cultuur. Want we kunnen het niet meer vanuit één perspectief begrijpen en we willen ons graag laten inspireren. Bovendien kunnen kunst en cultuur een kritische verbeelding geven over wat er om ons heen gebeurt. Ze kunnen onderwerpen bespreekbaar maken die anders verborgen blijven. En bovenal geven kunst en cultuur ons schoonheid, houvast en hoop en dat hebben we nu juist nodig.
Els van der Plas,
maart 2008
Staatssecretatris Timmermans hield een bevlogen toespraak. Foto: Maarten van Haaff
Ruben Maes, Minister Koenders en Els van der Plas met het Manifest voor Nieuwsierigheid. Foto: Maarten van Haaff
Het manifest werd ondertekend door vele aanwezigen, hier in het midden Geerte Wachter van het Prins Claus Fonds. Foto: Maarten van Haaff
Voor alle 23 organisaties was een kijkdoos gemaakt door een kunstenaar verbonden aan Kunstenaars & Co. Marly Huibregtse ontwierp de kijkdoos voor het Prins Claus Fonds.
Vele personen uit de culturele wereld en uit de wereld van de ontwikkelingssamenwerking kwamen naar de conferentie.
Op de website van Kracht van Cultuur
Manifest voor Nieuwsgierigheid
Persbericht
Initiatiefnemers: Butterfly Works, Centrum Internationale Erfgoedactiviteiten, Double 2, European Cultural Foundation, Hivos, Hubert Bals Fonds, Jan Vrijman Fonds, Koninklijk Instituut voor de Tropen, Mondriaan Stichting, Movies that Matter, Mundial Productions, Nederlands Architectuurinstituut, NCDO, Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds, Premsela, Prins Claus Fonds, Rijksakademie van beeldende kunsten, SICA, Stichting DOEN, Stichting UpToYouToo, Stimuleringsfonds voor Architectuur, Theatre Embassy, Nationale UNESCO Commissie